Çocuklarda Epilepsi Nedenleri ve Nöbetleri Önlemenin Yolları

0

Merhaba,

Epilepsi, halk arasında bilinen adıyla sara hastalığı son yıllarda çocuklarda sık görülmeye başladı. Bu hastalık hayatımıza girmeden önce benim epilepsiyle ilgili tek bilgim zihnimdeki bir anıdan ibaretti. Parkta yürüyüş yaparken yerde yatan, istemsiz kasılmalarla titreyen orta yaşlı bir adam ve onu evirip çevirip, soğan koklatıp tokatlayarak kendine getirmeye çalışan insanlar.

İnsanların çoğu bu hastalık hakkında o kadar bilgisiz ki ya soğan, kolonya gibi maddeler koklatarak ayılacağını düşünüyorlar ya da vebalı gibi bulaşıcı bir hastalık taşıdığını zannedip kaçıyorlar.

Epilelepsi beyindeki elektriksel fonksiyonlarda meydana gelen kısa süreli anormallikler ve bu anormalliklerin nöbete yol açtığı bir hastalık. Yani bulaşıcı bir hastalık ya da akıl hastalığı değil. Epilepsinin 200’den fazla çeşidi var ve nöbetler hastalığın çeşidine ve kişilere göre değişiklik gösteriyor. Kimi nöbetler  sadece uykuda gerçekleşiyor, kimisi de nöbetin yol açtığı istemsiz kas hareketleri öyle ani ve şiddetli olabiliyor ki çevredeki nesneler sebebiyle yaralanmalara yol açabiliyor. Kimi nöbetlerse sadece bayılma ya da anlık halüsülasyonlara neden oluyor.

Epilepsinin en kötü yanı bir tedavisinin olmaması ve epilepsiye yol açan nedenlerin tam olarak bilinmiyor olması. Bilinen bazı nedenler genetik ve tramvatik durumlar. Örneğin bir trafik kazası geçirdiniz ve beyin travması ya da hafif bir beyin sarsıntısı geçirdiniz. Bu kazadan 2 yıl sonra bile epilepsiye yakalanma riskiniz oluyor.

Epilepsi teşhisi konulduktan sonra ilaçlarla nöbetlerin baskılanması, önlenmesi ya da sıklığının azalması hedefleniyor. Ancak özellikle yetişkinlerde hastanın tamamen iyileşmesi beklenen bir durum değil ne yazık ki.

Çocuklarda epilepsinin yetişkinlerde görülen epilepsiye nazaran tek avantajı özellikle yaşı küçük çocuklarda 2 ila 4 yıl arasında geçme olasılığının yüksek olması. Ancak çocuklarda epilepsinin seyri yetişkinlere göre biraz daha farklı. Ayrıca çocuklarda epilepsinin fark edilmesi yetişkinlere kıyasla daha zor olabiliyor özellikle 0-3 yaş arası çocuklarda.

cocuklarda epilepsi nedenleri ve nobetleri onleme 3 Çocuklarda Epilepsi Nedenleri ve Nöbetleri Önlemenin Yolları

Çocuklarda daha yaygın olarak görülen epilepsi türü absans denilen kısa süreli dalma, boş bakma şeklindeki nöbetler. Uzmanlara göre çocuklarda epilepsinin olası nedenlerinden bazıları genetik başta olmak üzere kafa travmaları ( başa darbe, düşme, çarpma) ateşli havale ve soğuk havale yani vücudun iç ateşinin yükselmesi. Özellikle soğuk havalenin fark edilmesi daha zor olduğundan müdahalede geç kalınabiliyor ve geç fark ediliyor. Soğuk havale de ateşli havale gibi genelde enfeksiyonel durumlar sırasında gelişebiliyor. Ancak çocuğun dış vücut sıcaklığında bir değişim olmadığından anlaşılması zor. Soğuk havalede genellikle çocukta halsizlik, sersemlik, uyku hali, iştahsızlık gibi tablolar oluşuyor. Ebeveynler olarak bize düşen çocuğumuzu çok iyi gözlemlemek, grip ve soğuk algınlığı gibi hafif rahatsızlıklarda bile hastalık ağırlaşmadan hekim yardımı almak ve ateşini kontrol altında tutmaya çalışmak olmalı.

Yine çocuklarda son yıllarda epilepsinin yaygınlaşmasının sebebi bazı uzmanlara göre artan teknoloji kullanımı. Yani çok fazla televizyon izlemek, erken yaşlarda tablet ve cep telefonu kullanımı. Aslında teknolojinin bu durumu tetikleyebileceğinin bir kanıtı da epilepsi hastası çocuklar için nöbetlerin önüne geçmek adına doktorların yaptığı uyarılarının da bu yönde olması.

cocuklarda epilepsi nedenleri ve nobetleri onleme 2 Çocuklarda Epilepsi Nedenleri ve Nöbetleri Önlemenin Yolları

Epilepsi elbette kolay bir hastalık değil. Özellikle nöbetlere tanık olmak insanın psikolojisini bozuyor ve üzüyor. Ancak teşhis konulduktan sonra doktorunuzla birlikte hareket etmeniz ve kontrolleri aksatmadığınız takdirde korkmanız gereken bir hastalık da değil. Nöbet sırasında ne yapacağınızı bilmek, nöbetin çocuğunuza zarar verme ihtimalinin nerdeyse sıfır olduğunu bilmek de insanı bir nebze rahatlatıyor.

Epilepi hastası yakınlarının ve ebeveylerin dikkat etmesi gereken hususlar:

Öncelikle nöbet sırasında sakin olun, sakin olun ve de sakin olun. En önemlisi bu. Kendinizi kaybederseniz çocuğunuza yardımcı olamazsınız. Çocuğunuza bir şey koklatmaya kıpırdatmaya çalışmayın. Sadece etrafındaki zararlı ve sivri nesneleri, sert cisimleri uzaklaştırın. Yapabilirseniz nöbet sırasında ya da sonrasında çocuğunuzu yavaşça yan çevirin ve başının altına yastık, havlu gibi hafif bir yükselti yapın. Biliyorum çok zor ama net bir teşhis konması için mümkünse nöbet esnasında çocuğunuzu videoya çekmeye çalışın. Bu hastalığın tanımlanması ve tedavinin şekillenmesi açısından çok önemli. Büyük ihtimalle birkaç dakika içinde nöbet bitecektir. Nöbet bittikten sonra çocuğunuz bayılabilir, sersemleyebilir veya uyuklayabilir panik yapmayın. Eğer teşhis konmadıysa hemen en yakın çocuk nöroloji uzmanına başvurun. Teşhis konduysa ve tedavi başladıysa doktorunuza telefonla haber verin ve talimatlarına göre hareket edin. Teşhisi konmuş epilepsi hastasının her nöbet sonrasında hastaneye başvurmasına gerek olmayabiliyor.

Çocuklarda epilepsi nöbetleri önlemek ve tedaviye yardımcı olmak adına dikkat edilmesi gereken pek çok nokta var. Öncelikle ilkokul çağından küçük çocuklarınızı tablet ve cep telefonundan uzak tutun. İnanın zor değil ve gerekli de değil. Çocuğunuz cep telefonu ya da tabletle geç tanışırsa yaşıtlarından geri kalamaz, daha az zeki de olmaz. Hatta bunun tam tersini kanıtlayan araştırmalar mevcut. Televizyon da günde bir saatten fazla izlememeli. Sinema ve özellikle 3 boyutlu filmlerin de nöbetleri tetiklemesi yüksek bir ihtimal. Çocuğunuzun çok yorulmamasına, uykusuz kalmamasına, uzun süre aç kalmamasına çok dikkat etmeniz gerekiyor. Şeker ve çikolata da nöbeti tetikleyebilecek etkenler arasında. Korkmaması, üzülmemesi de çok önemli. Yani size komik gelen ani bir şaka epilepsi hastaları için sakıncalı olabilir. En önemlisi de ilaç saatlerini hiç aksatmamak. Doktora danışmadan ilacı bırakmamak veya dozunu azaltmamak. Böyle bir durum tedaviye sil baştan başlamanıza yol açabilir.

Çocuğunuz kreşe, okula, kursa gidiyorsa yani sizden ayrı ev dışında geçirdiği zaman dilimleri varsa çocuğunuzu emanet ettiğiniz öğretmenler, bakıcılar ve aile büyüklerine mutlaka nöbeti nasıl farkedebileceklerini, epilepsi nöbetleri esnasında ne yapmaları gerektiğini detaylı ve telaşlandırmayacak bir dille anlatın. Çocuğunuzu kreşten, okuldan almak, eve hapsetmek hiç doğru bir yaklaşım değil. Ayrıca çocuğunuza sürekli hasta gibi davranmamalı ve bunu yine etrafındaki yetişkin ve arkadaşlarından da istemelisiniz. Böyle bir tutum çocuğun özgüveninin sarsılmasına ve asosyalleşmesine yol açabilir.

Herkese sağlıklı günler.

İlknur Özkan Tatlı

Share.

About Author

www.endogalindan.com; özgür, takipçi, yenilikçi, organik ruhlu, sağlıklı, orijinal, doğal yaşama tutkun, paylaşımcı, seyahat seven, araştırmacı, meraklı, hümanist, modası kendine özgün ve farklı kimliğiyle sizlere keyifli bir platform sunuyor.

Leave A Reply